Waarom decembercolumns bullshit zijn, en wat er wél telt

Laat mij meteen eerlijk zijn: de meeste decembercolumns zijn bullshit. Een jaarlijkse poging om chaos te temmen met lijstjes, afvinkbare inzichten en het soort zachte spiritualiteit dat net niet jeukt maar ook nooit echt raakt. Elk magazine verkoopt dezelfde vraag als diepzinnig: Wat laat je achter, wat neem je mee? Alsof het leven een handbagagebeleid heeft.

Maar die vraag is een illusie. Een commercieel geparfumeerde fictie. Want niemand laat iets achter omdat een column dat toevallig in december voorschrijft. En wat je meeneemt, kies je zelden bewust.

Ik denk dat de echte vraag radicaal anders is :Wat heeft zich dit jaar herhaald — en waarom bleef het zich aandringen? Het onbewuste houdt zich niet aan het seizoen. Het laat zich niet commanderen door doelstellingen of vision boards. Het toont zich in patronen, verstoringen, terugkerende scènes, verlangens die niet kapot te krijgen zijn, en vooral: in wat jij liever nog één jaar had genegeerd.

En dát is december. Niet het einde van iets, maar een plek waar de façade scheurt.

De zelfhulpmachine van december

Er is een reden waarom zoveel decembercolumns dezelfde toon hebben: ze moeten geruststellen. Een zachte detox van het geweten. Een mini-identiteitsreparatie, verpakt in warme foto’s en een checklist.

Maar mijn vak -dat zich laat oriënteren door de psychoanalyse - heeft geen checklist. En zeker geen seizoensgebonden adviesrubriek.

De zelfhulpmachine van december transformeert complexiteit tot consumptie. Ze doet alsof je jezelf kunt updaten zoals software. Terwijl iedereen die écht met mensen werkt weet dat het leven niet lineair, logisch of behaaglijk is. Geen enkele ziel is ooit gered door een afstreeplijstje in december. Ken je toch zo'n gelukzak? Please, stuur me een mail.

Wat zich herhaalt — en waarom dát de echte vraag is

Als je echt wil begrijpen wat dit jaar met je gedaan heeft, kijk dan niet naar je intenties, maar naar je herhalingen.

• Waar liep je opnieuw vast?

• Welke dynamiek speelde zich nog eens af, ondanks al je inzicht?

• Welke relatie zette dezelfde scènes in gang?

• Waar week jouw verlangen uit, en toch keerde je terug?

Herhaling is geen mislukking. Het is een signaal.

Het onbewuste herhaalt tot iemand luistert. Dat is de kern van de psychoanalyse en de reden waarom alle decembercolumns die doen alsof je een frisse start kunt ‘kiezen’ zo totaal misplaatst zijn.

Je neemt mee wat zich blijft aandringen. Punt.

De misleiding van ‘loslaten’: wat magazines niet begrijpen

Je kunt niets loslaten dat nog een functie heeft in jouw psychische economie. ‘Loslaten’ is een morele slogan, geen psychische realiteit.

Wat magazines ‘loslaten’ noemen, noem ik liever -e en correcter - ontkennen dat je geen controle hebt over je onbewuste.

We laten niets los omdat het adviezen regent. We laten los wanneer iets eindelijk symbolisch plaats krijgt; wanneer het geen energie meer kost om het vast te houden.

En dat gebeurt zelden in december. Dat gebeurt in gesprekken, in breuken, in stiltes, in therapie, in verlangen dat een andere vorm vindt.

Waar verlangen zichtbaar werd en waarom dat ongemakkelijk is

Als je echt wil weten waar het jaar kantelde, kijk dan naar uw verlangen. Niet uw wensdenken, niet uw doelen, maar dat stille, koppige stuk dat zich toch naar boven werkte.

• Waar kwam je verlangen in botsing met de verwachtingen van anderen?

• Waar saboteerde je jezelf precies op de plek waar je het meeste verlangde?

• Waar zei je ‘ja’ en voelde je ‘nee’ in je lichaam?

Verlangen toont zich nooit in de lijstjes van magazines. Het toont zich in frictie.

En frictie is precies wat decembercolumns proberen glad te strijken.

Het lichaam dat allang sprak

Magazines willen u doen geloven dat eindejaar reflectie een mentale oefening is. Volgens ij zullen daar binnenkort - of nu al? - boekskes over verschijnen. Maar wie luistert naar het lichaam weet beter.

Het lichaam loopt altijd voor. Het protesteert voor je woorden hebt. Het ontspant voordat je begrijpt waarom. Het trekt grenzen die je in taal nog niet aandurft.

• Waar voelde je vermoeidheid die niet door rust verdween?

• Welke spanning keerde terug in dezelfde situatie?

• Welke ontmoeting liet je adem zakken?

  
  

Het lichaam liegt niet. Decembercolumns vaak wel.

De breuklijn die je niet kunt faken

Elk jaar toont ergens een breuk. Iets dat niet langer werkt. Iets dat onhoudbaar werd. Iets dat je identiteit barstjes gaf. Een breuklijn is geen crisis. Het is een onthulling. De plek waar het oude verhaal over jezelf niet meer past, maar je nieuwe verhaal nog geen taal heeft. Dáár gebeurt de subjectivering; daar waar je geen glossy eindejaarseditorial van kunt maken.

Magazines willen dat je rond die breuk een strik bindt. Ik zeg u: kijk erin.

Wat zich ondanks alles liet zien

En dan is er dat kleine, vaak onzichtbare, maar o zo belangrijke moment: iets in u dat zich dit jaar liet zien, ondanks uw weerstand, ondanks uw vermoeidheid, ondanks uw scenario’s.

Misschien was het een grens. Misschien een verlangen. Misschien een woord dat eindelijk uitgesproken werd. Misschien iets pijnlijk dat eindelijk betekenis kreeg.

Wat zich toont, wil gezien worden. Niet afgerond, niet weggepoetst — gezien.

Dáár begint het nieuwe jaar. Niet bij champagne, niet bij intenties, niet op de 'magische' datum van 1 januari, maar bij herkenning.

Slot: Het nieuwe jaar begint waar je niet kijkt

Het nieuwe jaar begint niet omdat de kalender omslaat. Het begint wanneer jij ziet wat er dit jaar al werkte onder de oppervlakte.

Niet bij de vraag wat je achterlaat. Niet bij de vraag wat je meeneemt.

Maar bij deze vraag: Wat laat zich niet meer verdringen?

Dát is waar je begint. Daar opent het nieuwe jaar zich. Daar wordt het subject hoorbaar.

---

FAQ

Waarom kan ik hem niet loslaten?

Omdat “loslaten” vaak wordt voorgesteld als een keuze, terwijl jouw onbewuste daar niets van aantrekt. Je blijft vasthangen waar er nog iets op spel staat: onverwerkt verlangen, schuld, fantasieën, hoop, woede. Je kunt iemand pas echt loslaten wanneer de plek die hij in jouw innerlijke verhaal inneemt, verandert – niet wanneer je verstand besluit dat het genoeg is geweest.

Waarom kan ik het verleden niet loslaten?

Het verleden laat zich niet wegduwen zolang het geen betekenis heeft gekregen. Wat niet verwerkt is, komt terug in herhalingen: in relaties, in triggers, in dromen, in je lichaam. Je “kunt” het verleden niet loslaten, omdat het nog actief is in je heden. Pas wanneer je er woorden en plaats voor vindt, kan het verleden verleden worden.

Waarom kiezen vrouwen steeds dezelfde patronen in relaties?

Meestal is het geen bewuste keuze, maar een onbewuste trouw aan een oud script: hoe je liefde leerde kennen, wat je als kind deed om gezien te worden, welke rol je kreeg in je gezin. Zolang dat script niet in vraag wordt gesteld, herhaalt het zich; met nieuwe namen, maar dezelfde dynamiek. Herhaling is geen domheid, maar een spoor: hier ligt dus iets dat nog niet is doorgewerkt.

Waarom ben ik altijd moe in december?

December is niet alleen druk, het is ook beladen. Alles wat je hebt doorgeduwd in “gewoon doorgaan”-modus, komt dichter aan de oppervlakte zodra het tempo vertraagt. Je vermoeidheid is vaak minder een gebrek aan slaap dan een signaal: dit jaar heeft je meer gekost dan je hebt erkend. Het lichaam betaalt de rekening van wat het hoofd nog niet heeft opgemaakt.

Hoe herken ik onverwerkte emoties in mijn lichaam

Onverwerkte emoties melden zich vaak als terugkerende spanning, druk op de borst, een knoop in je maag, hoofdpijn, slapeloosheid of een vaag gevoel van onrust. Je merkt dat de intensiteit niet in verhouding staat tot de situatie, of dat dezelfde fysieke reactie telkens terugkomt in vergelijkbare contexten. Het lichaam herhaalt wat je niet hebt kunnen uitspreken.

Waarom blijven sommige gevoelens terugkomen?

Omdat gevoelens geen taak zijn die je één keer afvinkt. Wat terugkomt, is meestal verbonden met een kernconflict, een oud verlangen, een pijnlijke breuklijn. Het is minder een teken dat je “niet opschiet”, en meer een uitnodiging: hier ligt iets dat gezien, gehoord en gedragen wil worden. Niet één keer, maar zolang het nodig is.

Bronnen

• Lacan, J. (1977). Écrits.

• Miller, J.-A. (1996). The Lacanian Orientation.

• Vanheule, S. (2011). The Subject of Psychosis.

  
  

PS: Wil je dieper ingaan op herhaling, verlangen en subjectivering? Lees dan verder in mijn blog